Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Kaptan twitter swiatrolnika.info youtube swiatrolnika.info
Autor: Daria Przeworska 18-05-2019 16:18:56

Jak walczyć z żywiołami – edukacyjny projekt Instytutu Badawczego Leśnictwa

Jak walczyć z żywiołami – edukacyjny projekt Instytutu Badawczego Leśnictwa

Kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa poprzez ukazywanie przyczyn i skutków klęsk żywiołowych, w szczególności na obszarach leśnych – to edukacyjny projekt Instytutu Badawczego Leśnictwa (IBL), którego celem jest przybliżenie powodów i okoliczności klęsk żywiołowych w środowisku leśnym. Projekt, na który IBL uzyskał z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dotacje w wysokości 2 mln skierowany jest zarówno do dzieci jak i dorosłych
To, że lasy i ich ekosystemy odgrywają bardzo ważną rolę w zmaganiach z siłami żywiołów potwierdzają ostatnie doniesienia medialne, dotyczące starań o zbudowanie w Afryce zielonej bariery leśnej (o szerokości 15 km i długości aż 8 tys. km wszerz całego Czarnego Lądu), która ma być ratunkiem przed pustynnieniem, a zwłaszcza rozszerzaniem się pustyni Sahara. Na międzynarodowej konferencji klimatycznej COP24, zorganizowanej w grudniu 2018 r. w Katowicach, polska prezydencja przedstawiła z kolei specjalną deklarację „Lasy dla klimatu”, w której pokazano możliwości wykorzystywania lasów do pochłaniania emisji dwutlenku węgla. Badania wykazują, że drzewostany w znacznym stopniu równoważą ilość tego gazu cieplarnianego w atmosferze. Trzeba jednak pamiętać, że dla tak potrzebnych lasów niszczące bywają żywioły naturalne. Dlatego cenne są wszelkie działania edukacyjne zmierzające do ochrony obszarów leśnych.
„Dofinansowane przez NFOŚiGW przedsięwzięcie Instytutu Badawczego Leśnictwa pn. Zagrożenia ekosystemów leśnych – klęski i przeciwdziałanie potrwa do końca czerwca 2022 r. i przyniesie liczne korzyści środowiskowe. Jego całkowity koszt (ponad 1,9 mln zł) niemal w całości pokryje dotacja z NFOŚiGW (ponad 1,8 mln zł), która udzielona została dzięki programowi priorytetowemu NFOŚiGW Edukacja ekologiczna. Umowę potwierdzającą przekazanie środków finansowych podpisali w siedzibie Narodowego Funduszu p.o. Dyrektora Departamentu Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej NFOŚiGW Katarzyna Zaczek oraz Dyrektor IBL prof. dr hab. Jacek Hilszczański”
– informuje Sławomir Kmiecik, rzecznik prasowy NFOŚiGW.
Jak ustaliliśmy inicjatywa będzie miała charakter ogólnopolski, ale zaplanowano utworzenie czterech rejonów wiodących, związanych z każdym z czterech rodzajów żywiołów i klęsk. Działania o największym nasileniu mają być prowadzone w województwach: łódzkim (ogień – klęski pożarów lasu), podlaskim i warmińsko-mazurskim (ziemia – gradacje szkodliwych owadów, zanieczyszczenia antropogeniczne), kujawsko-pomorskim (powietrze – klęski huraganów, zanieczyszczenia powietrza) oraz mazowieckim (woda – klęski susz, powodzi, okiści i szadzi).
Najważniejszym działaniem, realizowanym w ramach tego przedsięwzięcia będzie szkolenie liderów (trenerów) w dziedzinie wzajemnej zależności ekosystemów leśnych i żywiołów. Zostanie ono zaproponowane osobom zawodowo związanym z edukacją, zwłaszcza metodykom, nauczycielom przedmiotów przyrodniczych, pracownikom miejskich i gminnych ośrodków kultury oraz leśnikom zajmującym się edukacją przyrodniczo-leśną. Na zajęcia zostaną również zaproszeni urzędnicy gmin i powiatów ds. edukacji, ochrony przyrody i lasów oraz przedstawiciele OSP.
Przeszkoleni liderzy zostaną wyposażeni w pakiety edukacyjne i pomoce dydaktyczne, umożliwiające samodzielne prowadzenie zajęć związanych z tematyką projektu, w wariantach dostosowanych do wieku odbiorców i różnych grup docelowych. Będzie to m.in. poradnik merytoryczno-metodyczny zawierający definicje podstawowych pojęć związanych z ekosystemem leśnym i typami siedliskowymi lasu oraz rodzajami klęsk. Znajdą się w nim także przepisy prawne, wzorce praktycznych działań w obliczu żywiołu, w tym usuwania szkód, odnawiania lasu, przebudowy drzewostanów, zachowania się w lesie na obszarach występowania klęski.
Dodatkowo szkoleniowcy otrzymają specjalne pakiety edukacyjne. Do każdego z nich dołączone zostaną gry, foldery, broszury, płyty z filmem i diaporamą. Będą też mogli skorzystać z broszury pt. „Klęski żywiołowe w lasach”, zestawu dziesięciu scenariuszy różnego rodzaju działań wobec zagrożeń powodowanych przez żywioły oraz plansz tematycznych przedstawiających klęski ekologiczne na dużych powierzchniach leśnych (gradacje szkodliwych owadów, pożary, powodzie, susze, okiść, nawałnice, huragany, trąby powietrzne itp.).
Prowadzenie części zajęć przewidziano w obiektach Instytutu Badawczego Leśnictwa w Sękocinie Starym niedaleko Warszawy. Zaplanowano przeprowadzenie w Izbie Edukacji Leśnej IBL 54 trzygodzinnych zajęć dla dwóch grup docelowych: uczniów klas III-VIII szkoły podstawowej oraz uczniów szkół średnich. Zajęcia składać się będą z trzech części: merytorycznej, warsztatowej i terenowej. W programie dla młodszych dzieci przewiduje się film, prezentację multimedialną ukazującą klęski żywiołowe w lasach oraz terenowe gry i zabawy edukacyjne. Dla młodzieży, oprócz filmu, prezentacji i pogadanki, przewidziano warsztaty z eksperymentami i doświadczeniami, zadaniami do rozwiązania oraz zajęcia terenowe z wykorzystaniem sprzętu pomiarowego, w tym skanera laserowego i dronów.
Dzieci, ucząc się, będą mogły także twórczo się bawić, np. z pomocą planszowej gry „Lasy pełne żywiołów”, wyposażonej w pionki, kostki do gry oraz (wariantowo) karty z pytaniami typu prawda/fałsz. Na planszy przedstawiającej kontury Polski naniesione będą miejsca największych klęsk ekologicznych w Polsce. Gracze, wyruszając z domów w czterech krańcach kraju, mają przemieszczać się przez obszary objęte zasięgiem klęsk żywiołowych w lasach, aby dotrzeć do punktu końcowego, zlokalizowanego w siedzibie IBL w Sękocinie Starym. Poprzez zabawę ma uczyć również gra karciana typu „Czarny Piotruś”, która – odnosząc się do żywiołów naturalnych – będzie zapoznawać graczy z tematyką projektu, rozwijać umiejętność nazywania i rozpoznania emocji i uczuć, radzenia sobie z przegraną, ćwiczyć koncentrację uwagi, spostrzegawczość i współpracę w grupie. Dostępne będą ponadto puzzle kartonowe „Cztery żywioły, wykonane w czterech wariantach: ogień (pożar lasu), ziemia (szkody górnicze, wylesienie, hałda kopalni odkrywkowej), powietrze (wiatrowały i wiatrołomy po przejściu huraganu/trąby powietrznej) oraz woda (śniegołamy i śniegowały).
Kolejnym elementem przedsięwzięcia IBL będzie organizacja trzech konkursów: fotograficznego pt. „Cztery żywioły w lasach” (bez podziału na kategorie wiekowe), plastycznego pt. „Klęski żywiołowe w lasach” (dzieci młodzież ze szkół podstawowych i młodzieżowych domów kultury przy podziale na cztery grupy wiekowe) oraz konkursu wiedzy pt. „Leśni poskramiacze żywiołów”, dotyczącego znajomości przyczyn powstawania zjawisk o charakterze klęsk ekologicznych w lasach, rozmiaru szkód i sposobów ich ograniczania. Ten konkurs, skierowany zostanie do uczniów szkół średnich o profilu przyrodniczym i leśnym, będzie miał charakter dwuetapowy (eliminacje szkolne i finał centralny), na który zostaną zaproszone media. Wszystkie trzy konkursy mają być podsumowane na wystawie fotograficznej, która pokazana zostanie w 28 miejscach w Polsce.
Zaplanowano też organizację sześciu pikników rodzinnych pod hasłem „Ekosystemy leśne i żywioły – przyjaciele czy wrogowie?” W trakcie imprez, na terenie Instytutu Badawczego Leśnictwa, przeprowadzone zostaną działania edukacyjne dotyczące klęsk żywiołowych i ich wpływu na ekosystemy leśne.

Daria Przeworska
Fot. Pixabay


Polub Świat Rolnika na Facebooku i bądź na bieżąco




Autor: Monika Faber 07-12-2021 22:02:34

10 mln euro na innowacje w obszarze wód śródlądowych i morskich

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości w 2022 roku planuje przeprowadzić nabór do konkursu „Innowacje w obszarze wód śródlądowych lub morskich”.

O dofinansowanie w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego w wysokości do 2 mln euro będą mogły się starać mikro-, małe i średnie firmy. – Chodzi o przedsiębiorców działających nad morzem, na jeziorach, rzekach, ale nie rybaków. Mamy na myśli działalność związaną z turystyką, oczyszczaniem wód, dbaniem o ochronę środowiska w obszarze wodnym – wymienia Monika Karwat-Bury z PARP. Do rozdysponowania będzie ok. 10 mln euro. PARP planuje ogłosić konkurs na przełomie 2021 i 2022 roku, wnioski będzie można składać przez dwa miesiące – od lutego do marca 2022 roku. Ocena wniosków, w zależności od ich liczby, potrwa od trzech do sześciu miesięcy, wówczas zostanie też ogłoszona lista projektów, które dostaną wsparcie. Projekty muszą zostać zakończone do kwietnia 2024 roku. Na inwestycje w portach morskich lub śródlądowych można uzyskać do 80 proc. wartości kosztów kwalifikowanych.

Innowacje tematem konkursu PARP

W najbliższych tygodniach planujemy ogłosić konkurs w ramach schematu „Innowacje w obszarze wód śródlądowych lub morskich”. To konkurs, który już miał swoją pierwszą edycję w 2019 roku, ale otrzymaliśmy dodatkowe środki i zdecydowaliśmy o ogłoszeniu nowego naboru w tym obszarze tematycznym – mówi Monika Karwat-Bury, ekspertka w Departamencie Wdrożeń Innowacji w Przedsiębiorstwach w PARP.

Norweski Mechanizm Finansowy to bezzwrotna forma pomocy zagranicznej przyznawanej przez Norwegię nowym państwom członkowskim UE od 2004 roku. W ramach Funduszy Norweskich realizowanych jest kilkanaście programów (w tym największy budżetowo program, którego operatorem jest PARP), w których dotacje mogą pozyskać projekty związane np. z ochroną środowiska, efektywnością energetyczną czy ograniczaniem nierówności społecznych.

Schemat „Innowacje w obszarze wód śródlądowych lub morskich” ma zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorców poprzez wdrożenie innowacyjnych procesów, produktów, usług lub rozwiązań, które rozwiną działalność gospodarczą firmy. Projekty w ramach tego schematu mogą jednocześnie przyczyniać się do ograniczenia zanieczyszczenia wód i ich otoczenia.

Nie możemy udzielać dofinansowania firmom transportowym. Przedsiębiorcy, którzy działają w obszarze transportu wodnego, mają możliwość otrzymania dofinansowania tylko na wybrane typy projektów, np. na prowadzenie prac badawczo-rozwojowych lub zwiększenie efektywności energetycznej. Nie mogą jednak realizować klasycznych inwestycji, czyli zakupu taboru transportu wodnego – podkreśla ekspertka PARP.

Natomiast w przypadku przystani, portów morskich lub portów śródlądowych jest rozgraniczenie, czy na pewno jest to port związany z działalnością transportową, czy przystań jachtowa prowadząca działalność turystyczna, rekreacyjną.

Wnioski do konkursu można składać do marca

PARP planuje ogłosić konkurs na przełomie innowacje2021 i 2022 roku, wnioski będzie można składać przez dwa miesiące – od lutego do marca 2022 roku. Ocena wniosków, w zależności od ich liczby, potrwa od trzech do sześciu miesięcy, wówczas zostanie też ogłoszona lista projektów, które dostaną wsparcie. Projekty muszą zostać zakończone do kwietnia 2024 roku. Na inwestycje w portach morskich lub śródlądowych można uzyskać do 80 proc. wartości kosztów kwalifikowanych.

Aktualnie mamy do dyspozycji około 7 mln euro, dokładna kwota będzie określona w ogłoszeniu konkursu. Kwota ta najprawdopodobniej ulegnie dalszemu zwiększeniu dzięki powstającym w programie oszczędnościom – do około 10 mln euro. Natomiast pojedynczy przedsiębiorca może otrzymać od 200 tys. euro do maksymalnie 2 mln euro – wskazuje Monika Karwat-Bury.

W pierwszej edycji konkursu do PARP wpłynęło 28 wniosków. Spośród nich 12 zostało rekomendowanych do dofinansowania na łączną kwotę prawie 10 mln euro. Projekty ocenione pozytywnie dotyczyły przede wszystkim inwestycji w rozwój infrastruktury małych portów, przystani oraz ekologicznych i niskoemisyjnych środków transportu w działalności turystycznej na terenie jezior.

Mamy też projekty związane z migracją ptaków na dużych przestrzeniach morskich i związane z farmami wiatrowymi na morzu, także projekty związane z rozwijaniem technologii, które wpływają np. na oczyszczalnie ścieków oraz sposoby oczyszczania i uzdatniania wody – wymienia ekspertka w Departamencie Wdrożeń Innowacji w Przedsiębiorstwach w PARP.

Organizowany konkurs „Innowacje w obszarze wód śródlądowych lub morskich” może pomóc małym firmom, a przy okazji rozwiązać problem, jakim jest zanieczyszczenie wód w Polsce. Wody Polskie podkreślają, że na jakość wód w Polsce wpływa ich skażenie biogenami rolniczymi, ściekami przemysłowymi i bytowymi. Dużym problemem jest również zanieczyszczenie rzek i zbiorników wodnych różnego typu odpadami. W ostatnich latach w skali kraju wiele razy zgłaszane były przypadki zanieczyszczenia wód

Czytaj też: Wody Polskie: Ruszyła budowa zbiornika przeciwpowodziowego Malinówka 1

Newseria/fot.pixabay

 


Autor: Polska Agencja Prasowa 07-12-2021 21:00:45

Burza śnieżna w Hiszpanii paraliżuje ruch na drogach

Przechodząca przez Europę Zachodnią burza śnieżna Barra sparaliżowała ruch na drogach w Hiszpanii. We wtorek nieprzejezdnych jest około 60 tras.

Jak podała hiszpańska Generalna Dyrekcja Ruchu Drogowego (DGT), we wtorek najtrudniejsze warunki dla kierowców panują na terenie północnej i wschodniej części kraju, gdzie spadło najwięcej śniegu. Do wtorkowego popołudnia alert z powodu pogorszenia się pogody wydano już w 20 spośród 50 prowincji Hiszpanii. W piątek po południu tysiące Hiszpanów udało się na urlopy w związku z weekendem oraz dniami wolnymi od pracy: poniedziałkowym świętem Konstytucji Hiszpanii oraz przypadającą w środę uroczystością Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

Nieprzejezdne drogi i alerty pogodowe w Hiszpanii

Według DGT burza śnieżna spowodowała, że najwięcej nieprzejezdnych dróg wskutek zalegającego śniegu i gołoledzi występuje we wtorek w Asturii, Kantabrii, Aragonii, Katalonii, a także w Kraju Basków i w regionie Nawarry.

Według państwowej agencji meteorologicznej AEMET we wtorek wieczorem oraz w środę w ciągu całego dnia należy spodziewać się nasilenia wichur oraz intensywniejszych opadów śniegu.

Do wtorkowego popołudnia alert z powodu pogorszenia się pogody wydano już w 20 spośród 50 prowincji Hiszpanii.

Służby ostrzegają przed zamiecią

Burza śnieżna spowodowałaburza sniezna na tyle duże utrudnienia w ruchu drogowym, że służby postanowiły ostrzec obywateli. Służby obrony cywilnej wezwały obywateli podróżujących po kraju z powodu długiego weekendu do wcześniejszego powrotu do swoich domów. Przestrzegły, że nasilenie się zamieci przy wzmożonym ruchu może doprowadzić do licznych korków i masowego uwięzienia w zaspach aut, jak miało to miejsce w styczniu podczas śnieżycy Filomena.

W piątek po południu tysiące Hiszpanów udało się na urlopy w związku z weekendem oraz dniami wolnymi od pracy: poniedziałkowym świętem Konstytucji Hiszpanii oraz przypadającą w środę uroczystością Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

W Polsce co prawda burza śnieżna nie nastąpiła, ale pogoda również nie dopisuje. IMGW informuje, że w nocy z wtorku na środę zachmurzenie duże, miejscami większe przejaśnienia. Na północy oraz południowym zachodzie również rozpogodzenia. W centrum oraz na wschodzie miejscami słabe opady śniegu. W kotlinach górskich lokalnie mgła osadzająca szadź i ograniczająca widzialność do 200 metrów. Temperatura minimalna od -14 st. na północy kraju do -7 st. w centrum i -2 st. na krańcach północno-zachodnich. 

Czytaj też: Inflacja w Hiszpanii najwyższa od 29 lat – tak źle jeszcze nie było

PAP/fot.pixabay

 


Autor: Polska Agencja Prasowa 07-12-2021 16:00:00

Radio Maryja zachwalane przez Prezydenta: Jest słuchane w Polsce i na świecie

Radio Maryja zorganizowało mszę świętą z okazji 30. Rocznicy powstania. Z tej okazji w Toruniu zjawili się najważniejsi politycy PiSu, oraz kilkunastu biskupów.

We mszy uczestniczyli m. in. ministrowie: obrony Mariusz Błaszczak, edukacji i nauki Przemysław Czarnek, sprawiedliwości Zbigniew Ziobro, rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg. Eucharystię koncelebruje kilkunastu biskupów. W hali w Toruniu obecnych jest kilka tysięcy pielgrzymów z całej Polski, a także przedstawiciele Polonii. Mszy przewodniczy metropolita lwowski abp Mieczysław Mokrzycki.

Prezydent Andrzej Duda o Radiu Maryja

Rozgłośnia, która zaczynała skromnie, jako lokalne radio katolickie nadające w Toruniu i Bydgoszczy, po 30 latach, jest słuchana przez tysiące Polaków w całym kraju i na wszystkich kontynentach — napisał prezydent RP Andrzej Duda w liście do uczestników obchodów 30-lecia Radia Maryja.

"Ósmy grudnia 1991 r. to ważna data w dziejach polskiej radiofonii i Kościoła katolickiego w Polsce, a także w historii odradzającego się w wolnej Rzeczypospolitej społeczeństwa obywatelskiego. Tamtego dnia popłynęły w eter pierwsze audycje Radia Maryja. Rozgłośnia, która zaczynała skromnie, jako lokalne radio katolickie nadające w Toruniu i Bydgoszczy, dzisiaj, po 30 latach, jest słuchana przez tysiące Polaków w całym kraju i na wszystkich kontynentach" – napisał prezydent Duda w liście do uczestników obchodów. List przeczytał w Toruniu minister w prezydenckiej kancelarii Adam Kwiatkowski.

"Niezwykły rozwój tego dzieła wzbudza podziw i każdy może zapytać: jak to możliwe? Człowiek wiary z pewnością dostrzeże tu ingerencję Bożej Opatrzności. Ten piękny jubileusz to także okazja, aby uhonorować wizjonerski zapał, kreatywność i determinację założyciela i dyrektora Radia Maryja, o. Tadeusza Rydzyka" – wskazał prezydent Duda.

Prezes Prawa i Sprawiedliwości, wicepremier Jarosław Kaczyński w liście, który odczytał minister Mariusz Błaszczak, podkreślił, że jubileuszowe urodziny Radia Maryja są obchodzone w czasie szczególnym, w czasie coraz trudniejszej próby — zmagań z pandemią koronawirusa i piętrzących się zagrożeń płynących z kraju i z zagranicy.

"Ich animatorzy próbują naruszyć fundamenty naszej cywilizacji, naszej chrześcijańskiej i polskiej tożsamości. Dążą do wyrugowania z naszych serc Pana Boga oraz wszystkiego, co świadczy o naszym narodowym jestestwie. Marzy im się Europa wyjałowiona duchowo, zsekularyzowana, zniewolona wizją łatwego życia bez odpowiedzialności. Marzy im się Polska zamieszkana nie przez Polaków, ale przez pozbawionych głębszych korzeni Europejczyków polskiego pochodzenia. Od kilku miesięcy narasta też kryzys na kierunku wschodnim. Naruszana jest nasza integralność terytorialna, a działania mają w tle dążenie do zmiany układu sił w naszej części Europy" – wskazał lider PiS.

Radio Maryja zorganizowało duże obchodzi 30–lecia

Kaczyński zapewnił: "My nie ustąpimy. Nie ustąpimy dlategoRadio Maryja 02, że jesteśmy wspólnotą, dlatego, że łączą nas najsilniejsze i najtrwalsze z możliwych więzi — miłość do Pana Boga i do Polski". "Nie ustąpimy, ponieważ jesteśmy jedną wielką rodziną, zamieszkującą nasz wspólny dom, naszą ojczyznę. Nie ustąpimy także dlatego, że mamy to szczęście, że istnieje Radio Maryja i Rodzina Radia Maryja. (...) W 30. rocznicę powstania Radia Maryja dziękujemy Panu Bogu za rozgłośnię oraz pozostałe inicjatywy powstałe pod auspicjami toruńskich ojców redemptorystów. Dziękujemy Panu Bogu także za ten wielki dar, jakim jest dla nas osoba czcigodnego ojca dyrektora Tadeusza Ryzyka" — dodał.

Abp Mokrzycki mówił w homilii, że dzięki twórcom i pracownikom rozgłośni "codziennie Bóg wchodzi do polskich domów na całym świecie".

"Wielu może się poczuć członkami jednej katolickiej rodziny, połączonej więzami miłości i solidarności. Również wielu czuje, że Radio Maryja i związana z nim Telewizja Trwam, są jak zapalone pochodnie, rozpraszające ciemności egoizmu, kłamstwa, niesprawiedliwego wyzysku, bezbożności. Znajdują pociechę w tym, że są tacy, którzy kierują się prawością, uczciwością, sumieniem" – wskazał metropolita lwowski.

Dodał, że nie chce powiedzieć, iż nie ma takich szlachetnych postaw w innych mediach, ale w jego ocenie w mediach katolickich są to wartości szczególnie promowane.

"Bylibyśmy dzisiaj daleko od katolickiego ducha, gdybyśmy w świetle bożej prawdy nie chcieli zobaczyć i zrozumieć, jakim jest świat wokół nas w bożej perspektywie" – powiedział w kazaniu.

Radio Maryja rozpoczęło nadawanie programu 8 grudnia 1991 r., w święto Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Początkowo audycji przez 14 godzin na dobę mogli słuchać tylko mieszkańcy Torunia i Bydgoszczy oraz okolicznych miejscowości.

Z czasem Radio Maryja wydłużyło nadawanie do 24 godzin, a jego zasięg objął całą Polskę i rozszerzał się na inne kraje. Od 1998 r. jest dostępne za pośrednictwem Internetu na całym świecie.

Czytaj również: Czarnek: gdyby nie Radio Maryja, przejechałby nas walec laicyzacji jak na Zachodzie

PAP/fot.Twitter.com/radiomaryja

BULT SMOGOWICZE

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.