Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro

Anna Kołcon | 23 lutego 2017

Walka o jesiony wspaniałe trwa!

Walka o jesiony wspaniałe trwa!

Prof. Tadeusz Kowalski z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie jako pierwszy opisał grzyb odpowiedzialny za zamieranie jesionów. Teraz szuka innych grzybów, które mogłyby zniszczyć pasożyta. Czy walka zakończy się zwycięstwem?

 

Różne aspekty zamierania jesionu są chyba najczęstszym przedmiotem zainteresowań badawczych fitopatologów leśnych w Europie w ostatnich latach – podkreśla prof. Tadeusz Kowalski.

 

Badania dotyczą właściwości jesionu, uwarunkowań procesu chorobowego, jak i samego grzyba, który wywołuje infekcję. Cykl rozwojowy omawianego grzyba jest istotny dla odnalezienia rozwiązania tej trudnej sytuacji.

 

O chorobie jesionów pisaliśmy w artykule dostępnym tutaj.

 

Chorobę powoduje grzyb workowaty występujący w dwóch stadiach; wegetatywnym, w którym nie kiełkują zarodniki oraz generatywnym, czyli płciowym. Stadium wegetatywne profesor opisał je jako Chalara fraxinea. Okazało się, że w tym stadium grzyb nie mógł dokonywać infekcji drzew na odległość. Naukowiec szukał zatem owocników grzyba w miejscach, gdzie pojawiają się nekrozy – na gałęziach, na strzałkach młodych drzew, na pędach, na stojących drzewach i na ściętych. Następnie analizował znalezione owocniki i próbował uzyskać "kulturę" taką samą, jak ta, którą wyizolował z zamierających jesionów. Odnalazł je jednak dopiero, gdy przyjrzał się opadłym liściom.  

 

W sierpniu 2008 r. stwierdziłem, że na ubiegłorocznych nerwach liściowych jesionu leżących wśród runa na dnie drzewostanu masowo występują białe owocniki grzyba, przypominające miseczki. Okazało się, że to jest to! Ten właśnie grzyb wyrzuca zarodniki workowe w okresie lata i to one dokonują zakażenia. Wreszcie mieliśmy źródło materiału infekcyjnego – wyjaśnia prof. Kowalski.
 

We współpracy z Politechniką Federalną w Zurychu dokonano opisu stadium generatywnego sprawcy zamierania jesionu (Hymenoscyphus fraxineus). To doprowadziło naukowców do odkrycia azjatyckich korzeni problemu.

 

Japończycy zgłosili obecność podobnego grzyba na jesionie mandżurskim. Okazało się, że zjadliwy grzyb europejski i ten z Japonii są prawie identyczne genetycznie. To potwierdziło, że został zawleczony z tamtego rejonu do Europy. Tu napotkał na jesion wyniosły, który okazał się bardzo podatny, nie mając wcześniej kontaktu z tym grzybem nie wykształcił w sobie ewolucyjnie mechanizmów obronnych – tłumaczy profesor.

 

Wiedza zdobyta dotychczas dzięki badaniom wciąż nie jest jednak wystarczająca, by obronić jesiony rosnące w lasach. Znajduje się w nich zbyt dużo materiału infekcyjnego. Działania zaradcze można podejmować jedynie w parkach, gdzie pomaga intensywne wygrabianie liści lub w szkółkach, w których stosuje się zabiegi chemiczne. W niektórych krajach ruszają programy inżynierii genetycznej – naukowcy chcą uzyskać jesiony odporne na zjadliwego grzyba.

 

Prof. Kowalski ma jeszcze nadzieję na zastosowanie metod biologicznych. Będzie on kontynuował wraz z zespołem badania w ramach trzyletniego grantu Narodowego Centrum Nauki, by zidentyfikować możliwie pełną listę grzybów związanych z liśćmi jesionu w różnych fazach ich rozwoju oraz określić, czy mogą wpływać one na sprawcę choroby. Ma zamiar sprawdzić, czy inne grzyby mogą hamować jego rozwój, przerwać proces infekcji. Da to możliwości biokontroli patogenu.

 

Większość infekcji jesionów dokonuje się poprzez liście. Przed ich opadnięciem grzyb przerasta do pędów, i to właśnie w liściach rozgrywa się prawdziwa batalia pomiędzy patogenem a innymi występującymi w nich mikroorganizmami – zaznacza naukowiec.

 

Zakupiona w ramach grantu aparatura pozwoli na prowadzenie badań w oparciu o grzyby i kultury tkankowe jesionu in vitro. Naukowcy zbadają metabolity grzybów. Prof. Kowalski poszukuje grzybów, które mogą pasożytować na miseczkach Hymenoscyphus fraxineus. Gdyby tak się stało, uda się wypracować metody ochronne i uratować jesiony.

 

http://naukawpolsce.pap.pl/AZK/Fot. pixabay.com


Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.