Logo Świat Rolnika


Polityka rolna

Nowe prawo o spółdzielniach rolników! Na co mogą liczyć Polacy, a na co zachód?

Uproszczenia fiskalne i ulgi podatkowe zakłada nowe prawo spółdzielcze, które przegłosowane zostało podczas posiedzenia sejmu. 263 posłów głosowało za przyjęciem projektu, 123 polityków KP PO było przeciw, a 23 posłów wstrzymało się od głosu.

– Zachęty, o których mowa, to w szczególności wyłączenie podmiotów, które uzyskały status spółdzielni rolników, z określonych obowiązków fiskalnych. W przepisach przewidziano ponadto wprowadzenie zachęt o tym charakterze dla związków spółdzielni rolników, co ma motywować spółdzielnie rolników do ich powoływania

– czytamy w uzasadnieniu do projektu przygotowanego przez resort rolnictwa.

Spółdzielnie są jedną z podstawowych form zorganizowania rynków rolnych w krajach Unii Europejskiej. We Francji, Danii czy Holandii poziom przynależności rolników do spółdzielni sięga niemalże 100% – w Polsce zaledwie około 15%.

Historyczne zawirowania i fatalne projekty legislacyjne z czasów transformacji ustrojowej doprowadziły do zupełnego załamania systemu zrzeszania się rolników w Polsce. Sama tylko ustawa z 20 stycznia 1990 roku o zmianach w organizacji i działalności spółdzielni doprowadziła do postawienia w stan likwidacji części spółdzielni osób prawnych i fizycznych i wszystkich związków spółdzielczych. Faktycznie doprowadziło to do upadku wielu zrzeszeń rolników i utwierdziło samych członków w przekonaniu, że nie warto angażować się w podobne inicjatywy. To i inne działania połączone ze skompromitowaniem systemu spółdzielczości w okresie Polski Ludowej doprowadziły do ograniczenia jego udziału w PKB, spadku liczby samych spółdzielni o około 50% oraz zniwelowania ich potencjału gospodarczego o około 80%. Dziś na ponad 400 tys. gospodarstw towarowych w formie zorganizowanej funkcjonuje zaledwie 15%, z czego większość stanowią spółdzielnie mleczarskie i sadownicze.


Polub Świat Rolnika na Facebooku i bądź na bieżąco



Zaledwie 30% gospodarstw rolnych w naszym kraju to gospodarstwa „duże”, czyli o powierzchni powyżej 50 ha. Taki stopień rozproszenia przekłada się bezpośrednio na znaczne rozproszenie podaży. Zmiany, które w ostatnich latach dotknęły wolumenu i jakości produkcji, stwarzają wrażenie niepewności inwestycyjnej. Także postępujący proces konsolidacji popytu na produkty rolne na poziomie odbiorców prowadzi do rozdźwięku między skalą podaży oferowaną przez pojedynczego producenta, a skalą popytu w odniesieniu do pojedynczego odbiorcy. Ta sytuacja, połączona z praktykami wykorzystywania niekorzystnej przewagi kontraktowej przez dużych odbiorców, doprowadziła do wywierania presji na producentów względem ciągłego obniżania cen skupu. Podobne działania, które doskonale zobrazować można choćby w oparciu o analizę sektora produkcji owoców miękkich, doprowadziły do zauważalnego obniżenia rentowności gospodarstw rolnych, co z w połączeniu z obecnością silnej zachodniej konkurencji poskutkowało niepewnością inwestycyjną oraz ograniczeniem dobrych warunków dla rozwoju kolejnych sektorów produkcji rolnej.

Właśnie tworzenie przez rolników silnie zorganizowanych struktur może stanowić odpowiedź na pogłębiające się wymagania samego rynku. Poza koniecznością zwiększenia świadomości samych rolników, konieczne są kolejne ruchy legislacyjne. Już w 2016 roku do laski marszałkowskiej trafiła ustawa wprowadzająca znaczne uproszczenia fiskalne dla rolników zrzeszonych w spółdzielniach. To dobry ruchu, który pokazał świadomość problemu ze strony organów państwowych. Było to novum względem działań poprzednich ekip, które niewiele robiły dla poprawy sytuacji spółdzielni rolnych i dobry prognostyk na kolejne lata. Ustawa stanowiła jeden z najważniejszych postulatów czasów ministra Krzysztofa Jurgiela.

W innych krajach Unii Europejskiej to właśnie spółdzielczość rolnicza jest podstawową formą funkcjonowania tamtejszych systemów rolnych. W Holandii zrzeszonych jest blisko 100% rolników. W tym kraju funkcjonuje około 200 spółdzielni zrzeszających ponad 140 tys. rolników. We Francji do spółdzielni należy około 90% rolników (2,4 tys. spółdzielni i ponad 860 tys. członków), w Danii w 30 spółdzielniach także zrzeszonych jest blisko 100% rolników. Obrót spółdzielni rolnych we Francji wynosi ponad 84 mld euro, w Danii 25 mld euro, a w Holandii ponad 32 mld euro. W każdym przypadku to więcej niż wynosi wskaźnik eksportu artykułów rolno-spożywczych z Polski, co może unaocznić skalę produkcji wynikającą także z funkcjonowania spółdzielni. W przywołanych krajach funkcjonują także kodeksy dobrych praktyk spółdzielczych, które pozwalają chronić interesy członków. Wysoki poziom zorganizowania spółdzielczości pozwolił zrzeszeniom duńskim na objęcie własnością ponad 90% tamtejszego rynku trzody chlewnej czy mleczarni, francuskim na ponad 90% udziału w rynku trzody chlewnej, ponad 70% udział w rynku zbóż, a holenderskim na ponad 90% udział w rynku owoców i warzyw czy choćby 80% udział w rynku mleka.

Niektóre kraje członkowskie, celem zaktywizowania systemu zrzeszania się rolników wprowadziły szereg uproszczeń fiskalnych znacznie dalej idących aniżeli pierwsza z ustaw Prawa i Sprawiedliwości nowelizujących prawo spółdzielcze oraz najnowszy projekt resortu ministra Ardanowskiego. Polską ustawę traktować należy jednak jako akt „testowy” i pomagający nakreślić najbardziej właściwy kierunek zmian. Hiszpania czy Dania wprowadziły np. specjalny system podatkowy dotyczący wyłącznie członków spółdzielni.

Przykłady tych państw każą myśleć o spółdzielczości jako o przyszłości europejskiego rolnictwa. Z całą pewnością jej rozwój, w połączeniu ze zwiększoną świadomością rolników, pozwoli na zmniejszenie dysproporcji między wsią a miastem, zwiększenie oddziaływania na krajowe i zagraniczne rynki zbytu, wzmocnienie roli producentów w łańcuchu dostaw żywności oraz – finalnie – na zwiększenie rentowności polskich gospodarstw rolnych.


Polub Świat Rolnika na Facebooku i bądź na bieżąco


Jacek Podgórski
Dyrektor Instytutu Gospodarki Rolnej

Hodowla i uprawy

Od jakiegoś czasu coraz częściej usłyszeć można o rolnikach, którzy mają problemy z sąsiadami, kt&oacu...

Fundacja Viva!, Otwarte Klatki, Mondo Cane i inni będą dziś zdzierać gardła przed Sejmem RP, próbując pr...

Jan Krzysztof Ardanowski zapowiedział wycofanie z projektu nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt zapisu dotyczące...

W związku z burzą, która w nocy z 23 na 24 września przeszła w okolicach Siedlec, zniszczonych zostało wi...

Marszałek Terlecki opowiedział się za zakazem, mimo tego, że wcześniej z ust kilku prominentnych politykó...

Młody rolnik z województwa łódzkiego uczcił pamięć Powstańców Warszawskich i wyciął na p...

Może ktoś zarzucać, że Kowalski zapłaci, a rolnicy dostaną rekompensaty. Skarb Państwa będzie chciał to odzy...

140 tysięcy zwierząt znajdowało się w zakażonej ASFem największej rumuńskiej, a w drugiej Europie hodowli świ...

Katastrofa hydrologiczna, jaka w tym roku dotyka rolników z większości państw członkowskich Unii Europejsk...

To zakrawa na absurd. Doskonale prosperująca branża drobiarska stała się celem ataków aktywistów ek...

Niemal cała wieś Dawidy, mieszkańcy sąsiednich miejscowości oraz przedstawiciele Unii Warzywno-Ziemniaczanej zab...

Podejmujemy działania, które sprawią, że ta dramatycznie niska cena wynosząca 10, 12, 15 groszy za kilogra...

Zgodnie z rozporzadzeniem możesz cofnąć zgode którą wcześniej nam dałeś. Jednak uprzedzamy że portal może przestać działać poprawnie. Cofnij zgodę.