Amoniak w kurniku powstaje na skutek źle działającego systemu wentylacyjnego lub jego braku. Wtedy wewnątrz kurnika gromadzą się szkodliwe domieszki gazowe.

Sam amoniak posiada zasadowy odczyn i jest bezbarwnym gazem. Produkują go bakterie, które rozkładają substancje organiczne zawierające azot. Niestety, sektor rolniczy w Polsce i na świecie odpowiada za produkcję 70% tego gazu, ponieważ pochodzi on głównie z odchodów zwierzęcych. Amoniak najczęściej występuje w powietrzu w pomieszczeniach drobiarskich (bez znaczenia na wielkość prowadzonej produkcji). Wspomniany gaz tworzy się, gdy wilgotność ściółki wynosi od 17 do 19%. Jeśli wilgotność ściółki wyniesie 30%, wtedy amoniak stanowi zagrożenie dla życia kur.

Amoniak w kurniku może objawiać się na wiele sposobów

Drób grzebiący i wodny posiada azot występujący w formie kwasu moczowego. Kwas ten rozkłada się w konsekwencji działania drobnoustrojów i enzymów. Do utraty azotu dochodzi podczas ulatniania się amoniaku. Poziom stężenia amoniaku w danym budynku inwentarskim zależy od wielu czynników, a są nimi: temperatura powietrza, wilgotność powietrza, jakość paszy, obsada zwierząt, typ i jakość ściółki  jak i działająca wentylacja współgrająca z cyrkulacją powietrza. Nocami obserwuje się największe stężenie amoniaku w powietrzu. Jeśli budynek inwentarski ma dostęp do wybiegów, wtedy szkodliwego gazu jest znacznie mniej.

Szkodliwe oddziaływanie amoniaku na drób da się zauważyć w wielu miejscach, a według ekspertów są to: podrażnienia błon śluzowych dolnych i górnych dróg oddechowych drobiu, stany zapalne oczu, objawiające się lekkim zaczerwienieniem, łzawieniem, opuchlizną powiek oraz porażenia. Ponadto wysoka zawartość amoniaku w powietrzu prowadzi do nerwowych zachowań wśród drobiu (ptaki potrząsają głową, ocierają się o skrzydła i chowają się pod nie z powodu światłowstrętu). Drób może również niechętnie pobierać żywność jak i wodę.
Z kolei objawy zbyt wysokiego stężenia amoniaku u drobiu nieśnego mogą powodować zmniejszenie ich nieśności, obniżenie się masy jaj oraz obniżeniu się wylęgowości. 

Sposoby na redukcję emisji amoniaku

Amoniak w kurniku nie zniknie całkowicie, ale można spróbować ograniczyć jego emisję. W tym celu powinno się utrzymywać ściółkę w stanie suchym, jej właściwości chłonne zależą od materiału, który jest na nią przeznaczony. Kolejną kwestią jest instalacja wodna w budynku inwentarskim, która nie powinna przeciekać w żadnym miejscu. Konieczne jest również kontrolowanie zużycia wody. Ponadto obrót termiczny w budynku inwentarskim powinien być wyważony.

Oprócz tego Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego poleca metody żywieniowe, które powinny przyczynić się do redukcji azotu w odchodach zwierząt:

– Obniżanie poziomu białka ogólnego w dawce pokarmowej;
– Stosowanie pasz o wysokiej wartości białka i dobrej jego strawności;
– Stosowanie dodatków paszowych (syntetyczne aminokwasy, enzymy, substancje antybakteryjne);
– Prawidłowy stosunek aminokwasów (głównie lizyny) do energii metabolicznej;
– Prawidłowe wykorzystanie norm żywienia zwierząt;
– Preparowanie pasz (poprawa strawności i higieny pasz);
– Zwiększenie wartości energetycznej paszy (w utrzymaniu pastwiskowym zwierząt).

Można również dodawać do ściółki dodatki mineralne, które zredukują amoniak, takie jak np. glinokrzemiany lub surowce huminowe. Bentonit należący do glinokrzemianów potrafi ograniczyć wilgotność ściółki i emisję amoniaku w kurnikach nawet do 30%. Natomiast torf i węgiel brunatny (należące do surowców huminowych) posiadają kwaśny odczyn oraz dobre właściwości sorpcyjne. Amoniak w kurniku można ograniczyć poprzez stosowanie promieniowania ultrafioletowego i jonizacji ujemnej powietrza.

Warto zadbać o redukcję amoniaku z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ im wyższe stężenie amoniaku w budynku inwentarskim, tym wyższe koszty produkcji oraz niższe wyniki produkcji przekładające się na stan ekonomiczny naszego gospodarstwa.

Czytaj także: Zwalczanie gryzoni na fermie drobiu – deratyzacja i zabezpieczenie ferm

źródła:lodr.konskowola.pl/fot. pexels