Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Kaptan twitter swiatrolnika.info youtube swiatrolnika.info
Autor: Emilia Gromczak 25-09-2021 21:00:05

Hodowla owiec – element folkloru i tradycji pasterskiej

Hodowla owiec

Hodowla owiec jest ważnym elementem folkloru i kultury pasterskiej, zwłaszcza w województwie małopolskim. Owce utrzymywane są pastwiskowo od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Zimą przebywają w budynkach, z dostępem do wybiegów. Wypas owiec daleko od wioski i powrót jesienią nazywamy redykiem. Podczas redyku opiekę nad stadem sprawuje baca – główny gospodarz wypasu oraz pasterz - pomocnik, inaczej juhas. Poznaj ciekawostki dot. hodowli tych zwierząt.

Hodowla owiec w Małopolscehodowla owiec malopolska

Hodowla owiec to ważny element folkloru i kultury pasterskiej, zwłaszcza w województwie małopolskim. Górskie tereny malowniczych łąk i pastwisk od wieków odgrywały ogromną rolę w produkcji owczarskiej. Wypas owiec na halach, połoninach oraz polanach jest jednym ze sposobów zagospodarowania terenów użytków zielonych, a jednocześnie tradycją chowu i hodowli tych zwierząt. Owce utrzymywane są pastwiskowo od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Zimą przebywają w budynkach, z dostępem do wybiegów. Wypas owiec daleko od wioski i powrót jesienią nazywamy redykiem. Podczas redyku opiekę nad stadem sprawuje baca – główny gospodarz wypasu oraz pasterz - pomocnik, inaczej juhas. Tradycja chowu owiec wiąże się z pewną obrzędowością, budownictwem oraz sprzętem pasterskim. Sezon wypasowy zaczynał się w dzień św. Wojciecha, który przypadał na dzień 23 kwietnia, a kończył się w dzień św. Michała Archanioła tzn. 29 września. Baca sprawujący opiekę nad stadem i ludźmi był ważną postacią, pełnił funkcję lekarza i maga odpędzającego zło. Dawniej miejsce sezonowego gospodarowania stanowił szałas (obecna nazwa bacówka), gdzie pasterze przetwarzali uzyskane od owiec mleko. Do tradycyjnego wypasu owiec, baca i pasterze zakładali specjalny strój pasterski w postaci pasa bacowskiego, białej lnianej koszuli, spiętej na piersi metalową spinką, białych sukiennych spodni, cuchy (narzutki) oraz filcowy kapelusz. Pas bacowski był wykonany ze skóry bydlęcej bogato zdobionej metalowymi guzikami i tłoczonym ornamentem roślinnym, zapinanym na kilka klamer. Pasterze nosili też ze sobą ciupagi, pełniły one funkcję laski, broni i siekiery. Używano też drewnianych kijów pasterskich.

Główne kierunki wykorzystania owiec

Hodowla owiec dostarcza m.in. wełnę czy też skóry. Wełna owcza może być wykorzystana, jako materiał izolacyjny w budownictwie, ponieważ jest trwała, odnawialna, bezpieczna i łatwa w użyciu. Wełna owcza nie rozprzestrzenia ognia i jest samogasnąca. Może być ponownie użyta do produkcji albo ulec biodegradacji. Ma właściwości antyalergiczne. Kolejnym kierunkiem wykorzystania owiec jest pozyskiwanie mleka i produktów mlecznych. Technika przerobu mleka owczego na Podhalu to unikalna 9 kultura przy pomocy odpowiednich narzędzi. Służą do tego specjalne formy. Charakterystyczny ser owczy „oscypek”, potocznie ser wędzony ma zróżnicowany wzór geometryczny lub roślinny. W 2008 r. oscypek został zarejestrowany, jako produkt regionalny o Chronionej Nazwie Pochodzenia. Obok oscypka na tej liście są również inne produkty mleczne z mleka owczego jak: Bundz/bunc (Małopolska) / grudka (śląskie), bryndza podhalańska, żętyca czy też redykołka. Z produktów mięsnych owczych na Liście Produktów Tradycyjnych znajdują się: Jagnięcina beskidzka (śląskie) - waga w granicach 3-18 kg Jagnięcina podhalańska (małopolskie) - waga między 4-16 kg Jagnięcina ze świniarki (łódzkie) - waga 7-10 kg Jagnięcina z owcy rasy wielkopolskiej (wielkopolskie) - waga pomiędzy 15-25 kg.

Przeczytaj także: Grzywna za dwie owce w Warszawie. RPO złożył kasację

modr.pl/fot.pixabay.com

Opublikował:
Emilia Gromczak
Author: Emilia Gromczak
O Autorze
Dziennikarz "Świata Rolnika BIZNES", swiatrolnika.info i tojesttorun.pl; praktykant Telewizji TRWAM, studentka Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, góralka ciałem i sercem
Ostatnio opublikowane artykuły tego autora


Autor: Sebastian Wroniewski 16-01-2022 19:00:00

Wełna owcza oraz jej alternatywne metody wykorzystania

W każdej dziedzinie życia można zauważyć produkty oznaczone jako „przyjazne dla środowiska”. Jednym z takich surowców jest wełna owcza.

Wełna to produkt odzwierzęcy stanowiący okrywę włosową, posiadający właściwości umożliwiające przerób włókienniczy, pozyskany na drodze strzyży. Do najważniejszych właściwości fizycznych wełny należy zaliczyć: barwę, połysk, długość, grubość, karbikowatość, higroskopijność, sprężystość i elastyczność. Aby okrywa włosowa mogła zostać nazwana, wełną musi ona posiadać właściwości przędne oraz zdolność do spilśniania.

Wełna owcza to najlepszy surowiec do produkcji odzieży i pościeli

Wełna owcza kojarzona jest przede wszystkim z wyrobami tekstylnymi. Często w gospodarstwach agroturystycznych i ekologicznych posiadających owce, można kupić pamiątki z wełny jako zabawki, skarpetki, rękawiczki, kołdry, koce, dywany, materace, obuwie domowe, promując przy tym właściwości ekologiczne wełny.

Wełna wykazuje zdolności wentylacyjne, regulując przepływ powietrza w efekcie reakcji włosów na zmiany temperatury otoczenia – kurczenie się w warunkach ochłodzenia i rozprężanie przy wzroście temperatury. Ta cecha w połączeniu ze sprężystością i karbikowatością decyduje o wysokiej zawartości powietrza w tkaninie i eliminuje przyleganie jej do powierzchni ciała, a więc zapobiega wrażeniu chłodu i odczuciu lepkości, czego nie można uniknąć w przypadku wyrobów z materiałów sztucznych, a nawet z bawełny. Walory te sprawiają, że wełna owcza jest najlepszym surowcem do produkcji odzieży i pościeli.

Wyroby z wełny mają korzystne znaczenie w leczeniu wielu schorzeń, szczególnie reumatycznych, takich jak:
– bóle kręgosłupa z bolesnym napięciem mięśni okołokręgosłupowych,
– stany zapalne mięśni i więzadeł.

Przypomnijmy, na jakie typy dzieli się wełna owiec i jak należy ją prawidłowo pielęgnować.

W jakich dziedzinach jest również wykorzystywana?

Naturalne włókno znalazło zastosowanie wWelna owcza 02 budownictwie jako świetny izolator ciepła, a także dzięki właściwościom akustycznym umożliwiając tłumienie dźwięków. Wełna używana jest do wypełnienia ścian, podłóg i dachu. Okazuje się, że wełna owcza jest dobrym zamiennikiem wełny szklanej, która uważana jest za znacznie bardziej szkodliwą dla zdrowia w momencie układania, niż wcześniej sądzono.

Najwyższej jakości włókna wełny owczej trafiają do producentów paneli akustycznych, które posiadają lepszy współczynnik pochłaniania dźwięku, niż tradycyjnie stosowane panele. Powiązane z akustyką są zestawy głośników, w których jako wypełnienie stosowana jest między innymi wełna owcza do tłumienia drgań powstających po wewnętrznej stronie głośnika, niwelując przy tym drżenia obudowy, a co z tym się wiąże poprawę czystości dźwięku.

Owczą wełnę wraz z naturalnymi drobinami tłuszczu (lanolina) stosuje się również w akumulatorach orgonowych, gdzie ma za zadanie pochłaniać energię orgonową. Wełna w takich akumulatorach ma stabilizować temperaturę, a także jako materiał o wysokim współczynniku dielektrycznym być dobrym absorbentem orgonu.

W produkcji roślinnej wełna owcza znalazła nie tylko zastosowanie jako produkt biodegradowalny, dostarczający substancji odżywczych roślinom, ale również jako materiał pochłaniający wodę i oddający ją z czasem. Jest środkiem zapobiegającym rozwojowi chwastów, o nazwie geotekstylia – są to najczęściej maty naziemne, które w prosty sposób można poddać czyszczeniu, co łączy się z łatwością ich utrzymania.

Czytaj też: Zażółcenie wełny owczej – zapobieganie i wykorzystanie przemysłowe

technologia.kpodr.pl/fot.Pixnio/Pixabay


Autor: Sebastian Wroniewski 16-01-2022 17:00:50

Kozy znów są modne – co musisz wiedzieć o ich hodowli

Hodowla kóz znów staje się modna. Kozy są mniej wymagające niż inne zwierzęta hodowlane, a ich hodowla pozwala na uzyskanie mleka i mięsa.

Jeśli masz zamiar rozpocząć biznes z hodowlą kóz, to potrzebujesz niewielkiego kapitału. Kozy są bardzo odporne i potrafią przystosować się do prawie wszystkich rodzajów pogody. Można je hodować na lądzie suchym i pofałdowanym, tam, gdzie hodowanie innych zwierząt jest prawie niemożliwe. Do rozpoczęcia hodowli kóz potrzeba niewielkiego kapitału. Zwierzęta są niezwykle odporne i potrafią dostosować się do prawie każdej pogody. Można je hodować na suchych pagórkowatych terenach, gdzie karmienie innych zwierząt jest prawie niemożliwe. Ważny jest jednak właściwy dobór rasy i znajomość hodowli, które pomogą zwiększyć ich populację w stadzie, co de facto zmaksymalizuje zyski hodowcy.

Mleczne i mięsne rasy kozy

Wybór odpowiedniej rasy kozy jest ważnym czynnikiem. Przed rozpoczęciem hodowli należy najpierw zidentyfikować rasy o preferowanych cechach. W Polsce użytkuje się dwie rasy mleczne, głównie w celu krzyżowań i poprawy wydajności mlecznej. Typ użytkowy mleczny charakteryzuje się suchą konstytucją, dużym i pojemnym wymieniem oraz wysoką wydajnością.

Pochodzące ze Szwajcarii kozy saaneńskie mają wybitne wskaźniki mleczności. Podczas 305 dni laktacji można uzyskać do 2 000 kg mleka. Średnia zawartość tłuszczu w mleku to 3,0% a zawartość białka to 2,5%.
Rasa ta należy do dość okazałych, a kozy osiągają masę ciała od 50 do 90 kg i wysokość w kłębie 75–85 cm. Natomiast kozły od 80 do 120 kg i wysokość 90–100 cm. Posiadają krótką białą sierść, a u kozłów występuje długa broda. Rasa ta jest popularna na całym świecie i służy do tworzenia nowych ras lub ulepszania ras lokalnych. Bardzo dobrze dopasowuje się do nowych, nawet niesprzyjających warunków środowiskowych. Może być trzymana na pastwiskach lub w systemie alkierzowym, doskonale wykorzystuje słabej jakości nieużytki i pastwiska.

Inną rasą mleczną jest rasa alpejska, pochodząca z Francji. Zwierzęta mają charakterystyczny kolor, a ich sierść jest krótka płowa lub brązowa, zaś końce kończyn, okolice oczu i pyska są czarne. Czasami na tułowiu pojawiają się białe plamy o różnych rozmiarach. Charakteryzują się głębokimi wymionami i dobrą produkcją mleka, która może osiągnąć nawet 1800 kg przez cały okres laktacji. Dzięki swojemu pochodzeniu są odporne na niekorzystne warunki środowiskowe i charakteryzują się dobrą odpornością.

Jeśli zaś chodzi o hodowlę kóz na mięso, w naszym kraju wykorzystuje się jedną rasę, głównie w celu doskonalenia cech mięsnych rasy białej uszlachetnionej. Typ mięsny użytkowy charakteryzuje dobre umięśnienie, małe otłuszczenie i szybkie tempo wzrostu.

Pochodząca z Afryki rasa burska ma niskie wymagania żywieniowe i jest dobrze przystosowana do polskich warunków środowiskowych w Polsce nie prowadzi się hodowli tych kóz na mięso. Kozy burskie są jednak u nas hodowane w doskonaleniu polskiego pogłowia kóz, szczególnie plenności, mięsności i wydajności rzeźnej.

Typ wszechstronnie użytkowy i wełnisty

Kozy ogólnego przeznaczenia są generalnie Kozy 02przystosowane do lokalnych warunków środowiskowych. Charakteryzują się średnią mlecznością i średnią wydajnością rzeźną. Większość tych ras występuje w Polsce.

Rasa biała uszlachetniona charakteryzuje się krótką białą sierścią. Kozły osiągają masę ciała od 60 do 100 kg, a samice od 45 do 65 kg o wysokości w kłębie od 70 do 80 cm. Najciekawsze dla małych hodowców jest dobrze rozwinięte wymię zwierząt, które w ciągu 305 dni laktacji może wyprodukować nawet 1200 kg mleka. Rasa biała uszlachetniona występuje na terenie całego kraju i jest rasą dominującą w pogłowiu polskich kóz.

Rasa barwna uszlachetniona wywodzi się od rasy barwnej szlachetnej niemieckiej i charakteryzuje ją czerwono-brązowe umaszczenie. Należy do średnich ras, kozły osiągają masę ciała 65–100 kg, a kozy 45–60 kg. Wydajność mleka za 305 dni laktacji jest podobna do rasy białej uszlachetnionej.

W typie wełnistym mamy kozę angorską, hodowaną na farmach amatorskich. Od tych kóz pozyskuje się wełnę zwaną moherem, a kozy strzyże się dwa razy w roku. Wydajność mleczna jest bardzo niska (70 kg mleka na 305 dni laktacji). Istnieje również typ użytkowy puchowy, obecnie zaliczany do wełnistego. Do tej grupy należą kozy kaszmirskie. Uzyskuje się od nich około 1,5 kg wełny, która jest wyczesywana, zwana kaszmirem.

Po co hodować kozy?

Obecnie na świecie hodowanych jest około 220 milionów kóz do produkcji mleka, z czego 52% znajduje się w Azji, a 39% w Afryce. Kozy europejskie stanowią około 5% światowego stada kóz. Jednak w Polsce zwierzęta hoduje się głównie na mleko.

Mleko kozie jest najbardziej odpowiednie i polecane dla alergików. Uważane jest za zdrowe, wartościowe i ekologiczne. Zazwyczaj podaje się je dzieciom uczulonym na białko mleka krowiego. Zawiera laktozę i kazeinę w niewielkich ilościach, dzięki czemu jest lekkostrawne. W krajach rozwijających się mleko kozie jest bardzo ważną częścią diety i odgrywa ważną rolę w żywieniu człowieka. Szacuje się, że obecnie 65-72% światowej populacji pije kozie mleko. Popularność zaczęły również zdobywać produkty, takie jak np. jogurty, masło kozie, mleczne desery lub ser kozi.

Ponieważ kozy są zwierzętami typowo pastwiskowymi, nie mają niezwykle wysokich wymagań żywieniowych i środowiskowych. Od wiosny do późnej jesieni są pasione na łąkach. Zimą niezbędne jest zabezpieczenie pokarmu w siano i słomę, buraki pastewne i owoce.

 Czytaj też: Kozy czy owce – która hodowla jest bardziej opłacalna w gospodarstwie?

technologia.kpodr.pl/fot.pixabay


Autor: Monika Faber 16-01-2022 14:00:54

Pszczoła kraińska, czyli rasa dostosowująca się do trudnych warunków

Pszczoła kraińska, czyli Apis mellifica carnica Pollm, jest pszczołą klimatu kontynentalnego, została ukształtowana w trudnych warunkach klimatycznych.

Dzięki życiu w trudnym klimacie ma wiele zalet, m.in. dużą zdolność przystosowawczą, która jest pożądana w nowoczesnej hodowli pszczół. Pszczoły tej rasy są umiarkowanej wielkości, szczuplejsze od rasy Apis mellifica o długim zawieszeniu odnóży. Młode robotnice mają szary kolor, od owłosienia, które skutecznie przykrywa skórę.

Wygląd i cechy pszczoły kraińskiej

Włos tej pszczoły jest bardzo gęsty, choć krótki (rąbek filcowy szeroki). Z czasem blakną, a ciemny kolor staje się wtedy widoczny. Pszczoła kraińska kolory chityny nie jest zbyt ciemny, a kolor sierści waha się od szarego do jasnobrązowego. W wielu rodzinach pszczoły kraińskiej, zwłaszcza jej form południowych znajdują się robotnice o rozjaśnieniach barwy na tergitach odwłokowych.

Jak podaje serwis kpodr.pl „Rozwój rodzin jest bardzo intensywny od wczesnej wiosny, u niektórych populacji nawet gwałtowny. Szybko dochodzą one do dużej siły, która na ogół już w pełni lata spada, a aktywność pszczół maleje. Rodziny zimują słabo, na małych zapasach pokarmu, ale z zimy wychodzą dobrze, także w ostrym klimacie północnym. Jednakże w klimacie morskim, kiedy zimą następują często przejściowe ocieplenia, matki mogą rozpocząć zbyt wcześnie czerwienie na większą skalę. Na okresowe przerwy w pożytku matki reagują natychmiastowym obniżeniem czerwienia, a po wziątku letnim szybko je ograniczają lub zaprzestają w ogóle czerwić. Uważa się, ze jest to odpowiednia pszczoła na wczesne pożytki.”Pszczola krainska 02

Pszczoła kraińska i miód, który produkuje

„Późniejsze wziątki może wykorzystywać także dobrze, ale trzeba o to zadbać przez podtrzymanie czerwienia, a po wziątku letnim szybko je ograniczają lub zaprzestają w ogóle czerwić. Uważa się, że jest to odpowiednia pszczoła na wczesne pożytki. Późniejsze wziątki może wykorzystywać także dobrze, ale trzeba o to zadbać przez podtrzymanie czerwienia matek (podkarmianie w okresie bezpożytkowym). Te zasady rozwoju rodziny dotyczą przede wszystkim krainki alpejskiej, jaka głównie do nas trafia. Panuje powszechna opinia, że pszczołę kraińską cechuje duża skłonność do rojenia się, ale wśród tej rasy istnieją populacje nie obarczone zbytnio tą właściwością. Poza tym osiągnięto tu wiele poprzez selekcję ma nierojliwość. Niemniej nasi pszczelarze są narażeni na częstsze rojenie się pszczół kraińskich niż środkowoeuropejskich” – dodaje portal.

Może to być spowodowane zbyt małą powierzchnią plam w ulu. Jest to związane z niestabilnym wiosennym rozwojem kolonii pszczół kraińskich i zależy od tego, jak się z nimi obchodzi. Szybko wpadają w stadny nastrój, ale łatwo się z nich wydostają. Pszczoły tej rasy mają skłonność do bezpośredniego rozwoju i pszczelarz może tu wiele zyskać. Pszczoły mięsożerne kurczowo trzymają się plastrów i zachowują się spokojnie podczas inspekcji gniazda. Są łagodne i nie przejawiają agresywności. Nadają się przeto dobrze na tereny gęsto zaludnione, gdzie trzeba zachować ostrożność przed narażeniem ludzi na żądlenie. Są bardzo pracowite i przejawiają dużą aktywność lotną. Przodują w wyszukiwaniu nektaru i jako zbieraczki są lepsze od Apis mellifica, zwłaszcza przy większych odległościach od ula.

Pszczoła kraińska odkłada miód w pobliżu macierzystego ula, ale nie zmniejsza zaczerwienienia. Gospodarują pokarmem oszczędnie. Są odporne na nosemozę, a przede wszystkim na jej skutki, gdyż rodziny szybko się regenerują. Choroby czerwia na obszarze naturalnego zasięgu są prawie nieznane.

Czytaj również: Zima w ulu – pszczoły nie zapadają w sen zimowy, żyją normalnie

Kpodr.pl /fot.pixabay

BULT SMOGOWICZE

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.