Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro
Kaptan twitter swiatrolnika.info youtube swiatrolnika.info
Autor: Sebastian Wroniewski 22-06-2021 17:01:27

Zanieczyszczenie wód w Polsce – czy jest bardzo źle?

Zanieczyszczenie wód

Zanieczyszczenie wód i wzrost zawartości związków azotu pochodzenia rolniczego w wodach podziemnych i powierzchniowych, obserwowany od wielu lat, stanowi poważny problemem w Polsce i na świecie. Jak informuje Wielkopolska Izba Rolnicza, dopuszczalna norma stężenia azotanów w wodzie przeznaczonej do spożycia wynosi 50 mg/l. Wysokie stężenia związków azotu, a szczególnie azotanów w wodach są szkodliwe dla zdrowia ludzi i zwierząt, a w przypadku wód powierzchniowych powodują ich eutrofizację, która przyczynia się do zachwiania równowagi biologicznej, a w skrajnych przypadkach nawet zaniku życia biologicznego w środowisku wodnym. Wiele badań monitoringowych w całej UE, wskazuje na znaczącą rolę produkcji rolniczej w pogarszaniu jakości środowiska.

Zanieczyszczenie wód w Polsce

Według Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska przeszło 70% polskich wód powierzchniowych i głębinowych, przekracza normę 50 mg/l N-NO, dopuszczoną dla celów spożywczych. Zanieczyszczenie wód potwierdzają dane publikowane przez Główny Urząd Statystyczny w raporcie Ochrona środowiska 2020 na temat jakości wód. W latach 2014-2019 oceniono 4585 jcwp (jednolite części wód powierzchniowych) w ramach monitoringu diagnostycznego rzek, z czego najwięcej w dorzeczach Wisły i Odry. Spośród przebadanych jcwp obejmujących wody rzeczne, w tym zbiorniki zaporowe, 50 oceniono jako dobre, natomiast pozostałe 4535 jcwp jako złe.

Ponadto, na podstawie wyników klasyfikacji stanu i potencjału ekologicznego, ocenie ogólnej poddano 1044 jcwp  jeziornych. Stan 120 z nich (11,5%) został oceniony jako dobry, a 924 jako zły (88,5%). Najpowszechniej obserwowanym problemem wód jeziornych jest ich zły stan troficzny spowodowany eutrofizacją. Skutkuje to zachwianiem równowagi ekologicznej, dającej się zaobserwować m.in. poprzez coraz obfitsze zakwity fitoplanktonu, występowanie deficytów tlenowych, spadek przezroczystości, a także zmniejszenie zróżnicowania siedlisk oraz gatunków.

– czytamy na stronie WIR.

Zanieczyszczenie wód i eutrofizacja są także głównym zagrożeniem wód Morza Bałtyckiego, wywołując wiele niekorzystnych zmian w morskiej florze i faunie, przyczynia się w znacznym stopniu do ich biologicznej degradacji. Konsekwencje tego mogą być odczuwalne w wybranych sektorach gospodarczych oraz pod postacią negatywnych skutków społecznych. Morze Bałtyckie jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie, a 97% jego obszaru – uwzględniając otwarte morze i 86% wód przybrzeżnych – wykazuje efekt eutrofizacji spowodowanej nadmiernym  dopływem azotu i fosforu.

 Polski Ład wypycha polskie firmy do Czech. Masowy exodus!

Zanieczyszczenie wód trafiających do Bałtyku

Zanieczyszczenie wód rzecznych z obszaru Polski w dużym stopniu przyczynia się do obciążenia Morza Bałtyckiego azotem i fosforem. Wartości te to 24% całkowitego ładunku azotu i 36% całkowitego ładunku fosforu odprowadzonego do tego morza drogą wodną.

Ładunki biogenów wnoszone z polskich wód charakteryzują się stosunkowo dużym udziałem zanieczyszczeń pochodzących z rolnictwa. Ten sektor krajowej gospodarki odpowiedzialny jest za 45% ładunku azotu dostarczanego rzekami do Morza Bałtyckiego. 31% tego biogenu pochodzi ze źródeł punktowych, 16% z naturalnych, a udział depozycji azotu z powietrza wynosi 3%. Przy czym stosunkowo niewielka część całkowitego ładunku tego pierwiastka pochodzi z terenów położonych w górnym biegu rzek. Natomiast źródła azotu zlokalizowane poza granicami naszego kraju, obciążające wody Morza Bałtyckiego stanowią 5% depozycji.

– dodaje WIR.

W celu rozpoznania i ograniczenia negatywnych skutków występowania azotanów w wodach powierzchniowych Rada Wspólnot Europejskich w Dyrektywie Azotanowej z 1991 roku (dyrektywa 91/676/EWG) nałożyła na kraje członkowskie obowiązek wskazania obszarów z wodami już zanieczyszczonymi azotanami oraz obszarów szczególnie wrażliwych (narażonych) na te zanieczyszczenia. Zapisy Ramowej Dyrektywy Wodnej ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, rozszerzają zakres wymogów w tym zakresie i zobowiązują także do podjęcia działań naprawczych i zapobiegawczych dalszym zanieczyszczeniom aż do osiągnięcia dobrego stanu ilościowego i chemicznego wód, ostatecznie do 2027 roku.

Za wody zanieczyszczone uznaje się:

  • śródlądowe wody powierzchniowe, a w szczególności wody, które pobiera się lub zamierza się pobierać na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia i wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi powyżej 50 mg NO mg/dm; 3
  • śródlądowe wody powierzchniowe, wody w estuariach oraz morskie wody wewnętrzne i morza terytorialnego, wykazujące eutrofizację, którą skutecznie można zwalczać przez zmniejszenie dawek dostarczanego azotu.

Jak opisuje Wielkopolska Izba Rolnicza, państwa członkowskie UE mają do wyboru dwa sposoby wdrażania jej postanowień. Wariant pierwszy polega na sporządzeniu wykazu wód zanieczyszczonych lub zagrożonych zanieczyszczeniem w przypadku niepodjęcia środków zaradczych oraz ustanowienia wykazu obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (OSN), a następnie przygotowania i wdrożenia programów działań na wyznaczonych OSN. Drugi wariant polega na ustanowieniu i wdrożeniu Programu działań na terenie całego kraju, który obejmie całościowe zanieczyszczenie wód. W tym przypadku państwo członkowskie jest zwolnione z obowiązku wyznaczania wód wrażliwych i OSN. Dyrektywa azotanowa zobowiązuje każdy kraj członkowski do prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych oraz dokonywania oceny stopnia eutrofizacji wód.

Zanieczyszczenie wód a działania zapobiegawcze

W Polsce od 2004 roku do połowy 2018 r. realizowany był Zanieczyszczenie wod pierwszy wariant wdrażania postanowień dyrektywy azotanowej. W związku z nieprawidłowym wdrażaniem wymogów dyrektywy azotanowej na terenie naszego kraju Komisja Europejska w 2013 r. wniosła do Trybunału Sprawiedliwości UE skargę przeciwko Polsce. Zarzuty stawiane przez KE dotyczyły m.in. niewystarczającego określenia wód zanieczyszczonych lub wód, które mogą ostać zanieczyszczone, niewystarczającego wyznaczenia stref OSN oraz nieodpowiednich środków przyjętych w programach działań. Konsekwencją zaniedbań było ogłoszenie w 2014 r. wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE. Orzeczono w nim, że nie określając w wystarczający sposób wód, które mogą zostać zanieczyszczone azotanami pochodzenia rolniczego, wyznaczając w sposób niewystarczający strefy zagrożenia i przyjmując programy działania obejmujące środki niezgodne z Dyrektywą 91/676/EWG, dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego, Polska uchybiła zobowiązaniom spoczywającym na niej na mocy tej Dyrektywy.

W związku z wyrokiem zdecydowano, że program działań mający na celu zmniejszyć zanieczyszczenie wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobiegać dalszemu zanieczyszczeniu zostanie wprowadzony na terenie całej Polski. Na podstawie art. 106. ust. 4, Ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), 27 lipca 2018 r. weszło w życie rozporządzenie z dnia 5 czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu (Dz. U. z 2018 r., poz. 1339), który objął wszystkie gospodarstwaw Polsce.

Spośród wymienionych w Programie azotanowym działań przeznaczonych do obowiązkowego zastosowania w gospodarstwach, należą:

  1. Przestrzeganie ustalonych warunków rolniczego wykorzystania nawozów azotowych w pobliżu wód, na terenach o dużym nachyleniu, na glebach zamarzniętych, zalanych wodą lub przykrytych śniegiem.
  2. Stosowanie tylko tych terminów, w których dozwolone jest rolnicze wykorzystanie nawozów.
  3. Wypełnienie ściśle określonych warunków przechowywania nawozów naturalnych oraz postępowania z odciekami.
  4. Każdorazowe wyliczenie dopuszczalnej rocznej dawki nawozów naturalnych, zawierającej nie więcej niż 170 kg N/ha.
  5. Stosowanie obowiązku opracowywania planu nawożenia azotem.

Dla wyeliminowania zagrożeń ekonomicznych mogących pojawiać się w związku z wdrażaniem postanowień Programu w gospodarstwach, wprowadzono następujące okresy dostosowawcze:

  • obowiązek sporządzania planu nawożenia azotem – od dnia 1 stycznia 2019 r.
  • dostosowanie powierzchni i pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez gospodarstwa wielkoprzemysłowe (> 210 DJP) – do dnia 31 grudnia 2021 r.
  • dostosowanie powierzchni i pojemności posiadanych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt w liczbie < 210 DJP – do dnia 31 grudnia 2024 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu Rozporządzenia, wsparciem dla realizacji zwartych w nim działań, mają być szeroko prowadzone czynności informacyjne, mające na celu edukowanie rolników w zakresie dobrych praktyk rolniczych oraz pomoc w rozwiązywaniu problemów ochrony środowiska istniejących na obszarze ich gospodarowania, m.in. przez doradztwo rolnicze. Mając na względzie opisany powyżej stan środowiska wodnego, Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa (FDPA) podjęła działania mające na celu uświadomienie rolnikom wagi problemu oraz ich odpowiednie przygotowanie do wprowadzenia zmian w gospodarowaniu nawozami. Główne działania zostały skierowane zarówno do rolników jak i doradców rolnych.

– czytamy na stronie WIR.

wir.org.pl/fot.pixabay

Opublikował:
Sebastian Wroniewski
Author: Sebastian Wroniewski
O Autorze
Wychowany w małym mieście nieopodal Warszawy. Od dziecka pasjonat natury i rolnictwa. Po kilkuletniej przygodzie z dużym miastem powrócił w rodzinne strony, by oddać się pisaniu na bliskie mu tematy. W wolnych chwilach podróżuje po Polsce i świecie.
Ostatnio opublikowane artykuły tego autora


Autor: Sebastian Wroniewski 25-01-2022 01:01:17

Pułapki feromonowe – jaki produkt wybrać do swojego ogrodu lub pola

Pułapki feromonowe stosowane są do odławiania fitofagów owadzich w celach diagnostycznych i kontroli liczebności populacji.

Takie odławianie jest stosowane dla ustalenia, jakie gatunki fitofagów i w jakiej liczebności występują na danym obszarze oraz stwierdzenia, w jakim okresie gradacji znajduje się określony gatunek. W pułapkach feromonowych wykorzystuje się syntetyczne związki odpowiadające zapachowi substancji hormonalnych – feromonów, wydzielanych przez samice owadów, na które mogą reagować tylko samce tego samego gatunku. Szkodniki to bolączka większości rolników, Odpowiednia profilaktyka zwiększa szansę uprawy na bycie wolną od tego problemu. Ważną czynnością jest również starannie przeprowadzona lustracja, która pozwala zlokalizować pierwsze objawy żerowania szkodników.

Pułapki feromonowe mają różną budowę

Pułapki feromonowe mogą mieć różną budowę. Pułapka DELTA wabi owady poprzez umieszczony w niej dyfuzor feromonów płciowych. Dozownik umieszczony jest na zdejmowanej podłodze, pokrytej niewysychającym klejem, do którego przyklejane są okazy jednego gatunku. Pułapki umieszczane są na różnego rodzaju podporach w losowo wybranych punktach na wysokości drzewa. Monitorowanie pułapek feromonowych powinno odbywać się regularnie, co najmniej dwa razy w tygodniu, a najlepiej codziennie, o tej samej porze dnia.

Pułapkę FUNNEL obsługujemy jak samołówkę świetlną. Wybieramy i liczymy zwabione osobniki. Statyw pułapki powinien umożliwiać podnoszenie jej do góry, w miarę wzrostu rośliny. Przykładem zastosowania takich pułapek jest chwytanie owadów, takich jak omacnica prosowianka, stonka kukurydziana, rolnica.

Aspirator Johnsona pomaga w kontroli populacji mszyc

Z kolei Aspirator Johnsona składa się z metalowej Pulapki feromonowe 02lub plastikowej rury osadzonej w zamkniętej kabinie z drzwiami. Oba elementy muszą mieć 12,2 m wysokości. W górnej części tuba zakończona jest siatką, zapobiegającą przedostawaniu się ptaków do rury. W dolnej części tuby, wewnątrz kabiny znajduje się siatka z bardzo drobnego oczka oraz pojemnik na wodę do łapania owadów. Wewnątrz kabiny znajduje się wentylator wyciągowy, który wydmuchuje powietrze kominem na zewnątrz, a jednocześnie przez kanał jest zasysane powietrze wraz z aeroplanktonem.

Pojemniki należy opróżniać raz dziennie i analizować pod kątem złowionych mszyc i ich liczebności. Aspirator Johnsona służy głównie do kontroli lotu mszyc, np. mszycy czeremchowo-zbożowej, mszycy zbożowej. Zakładając, że urządzenie dokładnie określa migrację mszyc na polu w promieniu około 80 km, istotna staje się idea stworzenia sieci Aspiratorów, obejmującej coraz większy obszar. Ma to bardzo ważne implikacje zwłaszcza dla wczesnej sygnalizacji mszyc, które przenoszą wirusy chorobotwórcze na różne rośliny uprawne.

Czytaj też: Rolnica zbożówka żeruje w uprawach. Monitoring to podstawa!

cdr.gov.pl/fot.wikimedia,Slaunger, Mehdi


Autor: Sebastian Wroniewski 24-01-2022 23:04:02

Edukacja wodna – Wody Polskie zaangażowane w międzyresortowy projekt

Wody Polskie oraz resort edukacji zamierzają rozpocząć współpracę, której celem jest edukacja wodna społeczeństwa w zakresie gospodarki wodnej i żeglugi.

Prezes Wód Polskich Przemysław Daca, Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek oraz Wiceminister Infrastruktury Marek Gróbarczyk podpisali list intencyjny o zaprojektowaniu i budowie innowacyjnej jednostki żeglugi śródlądowej o charakterze dydaktycznym, zwanego barką edukacyjną. Statek ma być przyjazny naturze oraz cechować się nowoczesną konstrukcją i bogatym wyposażeniem, które pomoże w innowacyjny sposób przekazywać dzieciom i młodzieży wiedzę z zakresu gospodarki wodnej. Ponadto, w ramach współpracy z lokalnym samorządem, Prezes Wód Polskich i Starosta Wołomiński podpisali list intencyjny dotyczący opracowania dokumentacji zabezpieczenia brzegu rzeki Bug.

Edukacja wodna społeczeństwa

Celem inicjatywy budowy barki jest promocja i edukacja wodna społeczeństwa na temat racjonalnego gospodarowania wodą oraz rozwoju śródlądowych dróg wodnych i transportu wodnego. Strony rozpoczynają współpracę, która ma na celu m.in. unowocześnienie oraz rozszerzenie programu dydaktycznego i programu nauczania w zakresie gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej. Wyposażenie statku pozwoli zgłębiać wiedzę dot. żeglugi śródlądowej i gospodarki wodnej, w tym także suszy i powodzi, najbardziej istotnych zagadnień, w obliczu postępujących zmian klimatu.

,,Bez wody to nie jesteśmy w stanie żyć, a trzeba pamiętać, że w Polsce nie mamy jej wiele. Problem stanowią też powodzie i susze, występujące coraz częściej w wyniku zmian klimatycznych. Dlatego musimy położyć nacisk na edukację dzieci i młodzieży w tym zakresie, jak przeciwdziałać i radzić sobie z tymi zjawiskami. Potrzebujemy nowoczesnych i atrakcyjnych metod dydaktycznych, a barka spełnia te wymogi” – powiedział Minister Przemysław Czarnek.

,,To niezwykle ważna inicjatywa, dzięki której chcemy dotrzeć także do mniejszych miejscowości.  Edukacja musi być nowoczesna, odpowiadać na społeczne zapotrzebowanie i aktualne wyzwania. Jestem pewny, że taka pływająca jednostka edukacyjna będzie przyciągać dzieci i młodzież. Naszym zadaniem jest również promocja żeglugi śródlądowej i zachęcanie młodych osób do kształcenia i podejmowania pracy w tym kierunku” – podkreślił Wiceminister Marek Gróbarczyk

,,Ta jednostka ma służyć dwóm głównym celom. Po pierwsze, będzie to barka proekologiczna, z nowatorskim napędem, która będzie promować żeglugę śródlądową jako najbardziej przyjazny przyrodzie środek transportu. Po drugie, ma mieć funkcję edukacyjną. Statek będzie zawierać wyposażenie multimedialne, dzięki czemu uczniowie w ciekawy sposób poznają wyzwania stawiane przez współczesną gospodarkę wodną, zwłaszcza konieczność retencji wody w celu skutecznego ograniczania problemu suszy i powodzi. Nasza młodzież musi być świadoma ekologicznie, dlatego zależy nam na nowoczesnych metodach kształcenia” – podsumował Prezes Przemysław Daca.

Zabezpieczenie brzegu rzeki Bug

Dodatkowo, w ramach współpracy z samorządem, Edukacja wodna 02Wody Polskie podpisały list intencyjny ze Starostwem Wołomińskim dotyczący opracowania dokumentacji  zabezpieczenia brzegu rzeki Bug w powiecie wołomińskim. Współpraca zakłada opracowania dokumentacji projektowo-technicznej zabezpieczenia erodowanego brzegu w 8 km biegu rzeki Bug w miejscowości Kuligów w celu poprawy i utrzymania dobrego stanu wód. Istotnym elementem dla rozwoju nie tylko powiatu wołomińskiego, ale całego regionu, będą wspólne działania  przy opracowywaniu koncepcji zagospodarowania turystycznego doliny Bugu w rejonie wsi Kuligów w gminie Dąbrówka. Strony deklarują wzajemne wsparcie w procesie pozyskania niezbędnych decyzji administracyjnych oraz wszczęcia procedur związanych z realizacją inwestycji.

,,Dolina Bugu musi być przyjazna ludziom i przyrodzie. Chcemy rozwijać nasz region turystycznie, dlatego potrzebujemy nowoczesnej infrastruktury wodnej. Chcemy też, by komponowała się z naszym pięknym krajobrazem, dlatego wszystkie inwestycje muszą być wykonywane z poszanowaniem środowiska naturalnego” – zaznaczył Starosta Wołomiński Adam Lubiak.

Czytaj też: Czym jest ślad wodny i jak ograniczyć zużycie wody?

wody.gov.pl/fot.MEiN


Autor: Polska Agencja Prasowa 24-01-2022 22:37:24

MKiS: Ustawa odległościowa może trafić do Sejmu w I kwartale 2022 r.

Jak wynika z odpowiedzi ministerstwa klimatu i środowiska, ustawa odległościowa może trafić pod obrady Sejmu w I kwartale 2022 r.

Projekt ustawy liberalizujący tzw. ustawę odległościową poprzez modyfikację zasady 10H – minimalnej odległości turbin wiatrowych i m.in. zabudowań może trafić do Sejmu w I kwartale 2022 r. – wynika z odpowiedzi ministerstwa klimatu i środowiska na interpelację poselską. Wiceminister klimatu, pełnomocnik rządu ds. OZE Ireneusz Zyska, przypomniał w odpowiedzi, że prace nad projektem zmiany ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych z 2016 r. zostały rozpoczęte na początku 2020 r.

Ustawa odległościowa już niedługo znowelizowana

Odpowiadając na interpelację, wiceminister klimatu, pełnomocnik rządu ds. OZE Ireneusz Zyska przypomniał, że 15 grudnia 2021 r. projekt uzyskał pozytywną opinię Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

"Obecnie, zgodnie z zasadami procesu legislacyjnego, jakim podlegają rządowe projekty ustaw, należy spodziewać się skierowania projektu ustawy pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów. Organem prowadzącym i odpowiedzialnym w tej sprawie jest Minister Rozwoju i Technologii. Po przyjęciu projektu ustawy przez Radę Ministrów, należy oczekiwać wniesienia jej pod obrady Sejmu, co może nastąpić w I kwartale 2022 r." – napisał Zyska.

Przypomniał w odpowiedzi, że ustawa odległościowa miała zostać znowelizowana już dawno. Prace nad projektem zmiany ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych z 2016 r. zostały rozpoczęte na początku 2020 r. w ówczesnym Ministerstwie Rozwoju, a z uwagi na specjalistyczny i kompleksowy charakter nowelizacji wymagały szczegółowych i czasochłonnych analiz i konsultacji.

Generalna zasada 10H utrzymana

Ustawa odległościowaustawa odległościowa przewiduje utrzymanie wprowadzonej w 2016 r. generalnej zasady 10H, czyli zakazu budowy wiatraków w odległości od zabudowań mniejszej niż 10-krotność ich wysokości. Miejscowy plan zagospodarowania będzie mógł zezwolić na mniejszą odległość od budynku, ale nie mniej niż 500 m.

Dodatkowo nowa elektrownia wiatrowa będzie mogła być lokowana wyłącznie na podstawie planu. Obowiązek sporządzenia planu będzie jednak dotyczył obszaru prognozowanego oddziaływania turbiny.

Prognoza oddziaływań będzie obowiązkowo uzgadniania z RDOŚ. Zniknąć ma zasada 10H w stosunku do form ochrony przyrody.

W przypadku, gdy turbina wiatrowa już istnieje, gminy będą mogły zezwalać na budowę budynków mieszkalnych w jej strefie oddziaływania, pod warunkiem spełnienia minimalnej odległości 500 m lub większej, wynikającej z przyjętych stref ochronnych w MPZP.

Czytaj też: Wiatraki z lepszym prawem? Ceny energii mogą być niższe

PAP/fot.pixabay

BULT SMOGOWICZE

Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.