Portal rolniczy - porady dla rolnika - informacje agro

Kalina Brzozowska | 16 sierpnia 2017

Cała prawda o "gnojarzu"

Cała prawda o

Żuk leśny (Anoplotrupes stercorosus), przez złośliwych nazywany toczygnojkiem lub gnojarzem, jest owadem sympatycznym i nikomu niewadzącym.

 

Żuk ten jest jednym z dwóch przedstawicieli swojej rodziny bytującym na terenach leśnych. Należy do rodziny gnojarzowatych (Geotrupidae) – dosłowne tłumaczenie z greckiego oznacza "drążący ziemię".

 

Podziemny korytarz wykopywany przez samice żuków ziemnych na gniazda dla larw może osiągnąć długość nawet 40 cm, a larwy są składane w jego odnogach, czyli komorach lęgowych.

 

Żuki owe korytarze, wypełniają martwą substancją organiczną: fragmentami ściółki czy odchodami roślinożerców. Różne źródła podają, że średnio na jeden hektar powierzchni leśnej bytujące na niej żuki zakopują od 250 kg do 700 kg suchej masy. Żuk jest uważany za wielkiego przyjaciela lasów, ponieważ jego działalność poprawia znacznie jakość gleb leśnych, zwłaszcza na suchszych siedliskach, gdzie nie występują dżdżownice.

 

W poszukiwaniu jedzenia żuki posługują się głównie węchem, dlatego oczy spełniają u nich rolę drugorzędną. Narządem węchu u tych owadów są buławkowate czułki. Często, gdy żuk dotrze na jakieś wzniesienie, czyli wystający ze ściółki patyk lub szyszkę, unosi przednią część ciała i nastawia czułki. Wtedy właśnie intensywnie węszy.

 

Mimo swojego masywnego i ociężałego wyglądu żuki są dobrymi lotnikami. W locie wydaje charakterystyczny dźwięk buczenia. 

 

Inną muzyczną zdolnością żuka leśnego i jego krewniaków jest strydulacja, czyli zdolność wydawania dźwięków przez pocieranie tylnych odnóży o dolne płytki odwłoka, czyli sternity. Jest to czynność, którą żuki wykonują w sytuacji zagrożenia. 

 

Najciekawszą jednak umiejętnością żuka jest to, w jaki sposób odnajduje swoją życiową drogę po leśnych ostępach. Jak się okazuje w wędrówkach żuk potrafi się nawigować względem położenia Słońca. W 2013 r. prof. Marcus Byrne z Wits University w Johannesburgu  opisał wyniki badań. Według niego żuki kierują się także światłem Księżyca i Drogi Mlecznej.

 

Ponadto warto wiedzieć, jak odróżnić żuka leśnego od wiosennego. Oba mają identyczny owalny kształt, buławkowate czułki i wyrostek na środku głowy. Jednak pokrywy żuka leśnego naznaczone są licznymi podłużnymi bruzdami i żłobieniami, natomiast żuka wiosennego pozostają gładkie, bez wyraźnych bruzd.

 

Poza terenami leśnymi spotkamy kuzyna naszego bohatera, czyli żuka gnojarza. Nieraz zapewne widzieliśmy go, jak toczy kule z odchodów.

 

lasy.gov.pl/KB/fot.pixaby.com

 

 

 


Ta strona wykorzystuje pliki cookie

Używamy informacji zapisanych za pomocą plików cookies w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Mogą też korzystać z nich współpracujące z nami firmy badawcze oraz reklamowe. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies kliknij na „x” w prawym górnym rogu tej informacji. Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce. Więcej o polityce prywatności możesz przeczytać tutaj.